Wieś Dzianisz



Dzianisz to jedna z wsi powiatu Kościelisko, w powiecie tatrzańskim, położona na Pogórzu Spisko Gubałowskim, nad Dzianiskim Potokiem. To niezwykle malownicza lokalizacji, znajdująca się u podnóża kilku szczytów – Palenica Kościeliska, Gruszków Wierch, Tominów Wierch i Ostrysz. We wsi aktualnie mieszka około dwóch tysięcy mieszkańców, jednak co sezon odwiedza ją wielu turystów zainteresowanych urzekającym krajobrazem i ciekawą historią.

HISTORIA WSI DZIANISZ

Historia Dzianisza sięga początków siedemnastego wieku. Przywilej lokacyjny wioski został nadany 17 lipca 1619 roku, pozwalając Walentemu Pietrzykowskiemu na wykarczowanie pobliskich lasów i założenie wioski. Przywilej był zgodą na rozbudowę domostw, budowę kościoła, folusza, młyna i karczmy. Przez dwadzieścia lat od zatwierdzenia nadania (król Zygmunt III Waza zatwierdził je 30 stycznia 1930 roku w Warszawie) wieś była wolna od płacenia czynszów i pracy rolnej. Okres ten został mądrze wykorzystany przez zarządcę i mieszkańców wioski, szybko prowadząc do jej rozbudowy. Nazwa wsi powstała z wołowskiego zestawienia słów „Dzea-nysz”, oznaczającego „rzekę w dolinie”.

Przez wieki wójtostwo przechodziło z rąk do rąk, pozostając jednak w rękach rodzin szlacheckich – później, w połowie XIX wieku, te dobra przejmowali lokalni górale. Co ciekawe we wsi do dziś zachowała się kamienna figura świętej Barbary, która w 1772 roku została ufundowana przez rodzinę Woynarowskich. Czasy szlacheckie pamiętają również kamienne piwnice i fundamenty ich dworku, który niestety nie przetrwał do dziś.

W XIX wieku, kiedy polskie ziemie znajdowały się pod zaborami, wieś Dzianisz brała czynny udział w walkach narodowo-wyzwoleńczych. 21 lutego 1846 roku wybuchło Powstanie Chochołowskie, w którym z austriackim zaborcą walczyło 70 mieszkańców Dzianisza – po upadku powstania jego uczestników postawiono przed sądami. Amnestia nastąpiła dopiero dwa lata później.

Mieszkańcy Dzianisza mieli swój udział również w bojach I wojny światowej, walcząc w Legionach Piłsudskiego, oraz w czasach II wojnie światowej, kiedy to górale wspomagali partyzantów, a na obszarze wsi tworzyły się ruchy oporu. Dzianiszanie sprzeciwiali się również późniejszemu komunizmowi, zapisując się do Solidarności i buntując się przeciw władzom PRL.

Niezwykle ciekawa historia Dzianisza i czynny udział jej mieszkańców w ważnych historycznie momentach i walkach niepodległościowych sprawia, że Dzianiszanie do dzisiaj wykazują się patriotyzmem i zainteresowaniem polityką kraju.

DZIANISZ TURYSTYCZNIE

Dzianisz to świetne miejsce dla turystów, ze względu na bliskie położenie wielu lokalnych atrakcji. Od Zakopanego dzieli go jedynie 11 kilometrów, a do Słowackiej granicy wystarczy przebyć nieco ponad sześć. Odwiedzający mogą cieszyć się ciszą i spokojem, gdyż mimo ciekawej historii i malowniczego krajobrazu, nie jest tak zatłoczony jak Zakopane. Ze wsi blisko jest do pobliskiego Kościeliska, która słynie ze świetnych wyciągów narciarskich oraz pielęgnowanej tradycji góralskiego śpiewu i tańca. W niedalekiej odległości znajduje się też wioska Chochołów, w której można podziwiać zachowane chaty chochołowskie – w jednej z nich znajduje się Muzeum Powstania Chochołowskiego.

Położenie Dzianisza sprzyja aktywnemu wypoczynkowi – blisko wioski znajduje się kilka tras turystycznych, które można przejść pieszo (jedna czerwona i dwie czarne), ale też oznaczone trasy rowerowe, usiane po terenie Zakopanego i Kościeliska.

DOJAZD DO WSI

Aby dostać się do Dzianisza, możesz przyjechać pociągiem do Zakopanego (tam znajduje się najbliższa stacja kolejowa), a następnie do wsi dojechać autobusem. Jeżeli podróżujesz samochodem, wybierz drogę numer 958 – od strony Czarnego Dunajca przez Chochołów. Od Nowego Targu prowadzi trasa numer 47 – przez Biały Dunajec, Poronin, Zakopane i Kościelisko.